Διαγνωστικά Κριτήρια DSM-5 (2013)

Σύμφωνα με την 5η έκδοση του Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειριδίου Ψυχιατρικών Διαταραχών, η Οριακή ή Μεταιχμιακή Διαταραχή της Προσωπικότητας, ανήκει στην 2η κατηγορία (Cluster B). Η διάγνωση εμφανίζεται στο 2% του πληθυσμού και συναντάται κυρίως στις γυναίκες. 

Για την διάγνωση είναι απαραίτητο να πληρούνται τουλάχιστο πέντε (5) από τα παρακάτω κριτήρια:

  1. Μανιώδεις προσπάθειες αποφυγής πραγματικής ή φανταστικής εγκατάλειψης.
  2. Ασταθείς και έντονες διαπροσωπικές σχέσεις που εναλλάσσονται μεταξύ εξιδανίκευσης και υποτίμησης – απαξίωσης
  3. Έντονα ασταθής αίσθηση του εαυτού (διαταραχή ταυτότητας, ευμετάβλητες πεποιθήσεις, απόψεις, επιθυμίες, κτλ.). 
  4. Παρορμητικότητα σε τουλάχιστο δύο (2) τομείς που είναι δυνητικά αυτοκαταστροφικοί: α.) αλόγιστη σπατάλη χρημάτων β.) απροστάτευτο σεξ γ.) κατάχρηση ουσιών δ.) ριψοκίνδυνη οδήγηση ε.) υπερφαγία  
  5. Επαναλαμβανόμενη αυτοκαταστροφική συμπεριφορά
  6. Συναισθηματική αστάθεια λόγω αντιδραστικότητας στη διάθεση (π.χ. συχνά επεισόδια δυσφορίας, εκρήξεις θυμού, ευερεθιστότητα, διάχυτο άγχος).
  7. Χρόνιο αίσθημα κενού.
  8. Ανάρμοστος, ανεξέλεγκτος θυμός (π.χ. συχνή έκφραση οργής, επαναλαμβανόμενοι καβγάδες, ειδικά όταν οι παρορμητικές ενέργειες ματαιώνονται).
  9. Χρόνιο αίσθημα κενού.
  10. Παροδικός παρανοϊκός ιδεασμός (μεταίχμιο ψύχωσης- νεύρωσης) λόγω στρες ή σοβαρά συμπτώματα αποσύνδεσης- διάσχισης.

Συμπεράσματα

Τα βασικά χαρακτηριστικά είναι:

  1. Η συναισθηματική αστάθεια που εκδηλώνεται με άγχος αποχωρισμού, καταθλιπτική διάθεση και αυτοκτονικό ιδεασμό. 
  2. Η εχθρότητα
  3. Η έλλειψη αναστολών 

Λόγω της απρόβλεπτης και άστατης διάθεσης, το άτομο συμπεριφέρεται παρορμητικά χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις συνέπειες. Οι βραχυχρόνιοι χωρισμοί βιώνονται ως εγκατάλειψη με άμεση και δυσμενή επίπτωση όπως συχνές, ανεξέλεγκτες εκρήξεις. 

Ως γενικό χαρακτηριστικό, η παρορμητικότητα εκδηλώνεται με χαρτοπαιξία, κατασπατάληση χρημάτων, κατάχρηση αλκοόλ, απροστάτευτο σεξ κτλ. Ένα εξίσου σημαντικό σύμπτωμα της είναι οι διακυμάνσεις στο συναίσθημα, εφόσον οι περίοδοι οργής, πανικού ή απόγνωσης εναλλάσσονται με διαστήματα καλή διάθεσης. 

Τέλος είναι συχνές οι γνωσιακής φύσεως διαταραχές. Το άτομο χάνει την αίσθηση της πραγματικότητας, όταν έρχεται αντιμέτωπο με καταστάσεις που δεν είναι δομημένες γι’ αυτό. Οι εκφάνσεις της διαταραχής είναι εμφανείς σε όλα τα επίπεδα λειτουργικότητας και εκδηλώνονται με δυσκολίες στην διατήρηση των σχέσεων. 

Της Δρ. Τέσσας Χριστοδούλου, PhD, CPsych, AFBPsS, CSci