Η Ψυχογενής Βουλιμία (ΨΒ) χαρακτηρίζεται από δυσλειτουργική συμπεριφορά απέναντι στο φαγητό και είναι συχνότερη στις γυναίκες κατά την διάρκεια της εφηβείας ή στην πρώιμη ενηλικίωση με συχνότητα 1-3%. Συνδέεται με την Κατάθλιψη, την Μεταιχμιακή διαταραχή προσωπικότητας και την κατάχρηση ουσιών.

Το άτομο είναι εγκλωβισμένο σε έναν Φαύλο Κύκλο επαναλαμβανόμενων επεισοδίων υπερφαγίας που συνοδεύονται από αντισταθμιστικές συμπεριφορές ώστε να μην αφομοιωθεί η πλούσια σε θερμιδική περιεκτικότητα και λιπαρά τροφή. Οι αντισταθμιστικές μέθοδοι (προκλητός εμετός, χρήση καθαρτικών ή διουριτικών, υπερβολική άσκηση και νηστεία) οδηγούν σε παροδική ανακούφιση, όμως σύντομα οι ενοχές και η δυσφορία οδηγούν στην ενεργοποίηση ενός νέου Φαύλου Κύκλου.

Η ΨΒ χαρακτηρίζεται από μυστικές συμπεριφορές μη ελέγξιμης κατανάλωσης τροφίμων με τα επεισόδια να εμφανίζονται λόγω άλυτων διαπροσωπικών προβλημάτων, έντονης πείνας και αρνητικών συναισθημάτων ως προς το σχήμα/ βάρος του σώματος.

Τα αίτια είναι ένας συνδυασμός δυσλειτουργίας ψυχοκοινωνικών, αναπτυξιακών και γενετικών παραγόντων που βρίσκουν πρόσφορο έδαφος ανάπτυξης σε άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση, συναισθηματική ακαμψία, αδυναμία προσαρμογής και δυσκολία επίλυσης προβλημάτων. Κάποιοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν το αυξημένο βάρος στην παιδική ή την εφηβική ηλικία, η τελειοθηρία, το οικογενειακό ιστορικό και η κακοποίηση.

Μέσω της Γνωστικής Συμπεριφορικής Θεραπείας το άτομο εκπαιδεύεται και αποκαθιστά την διατροφική δυσλειτουργία, τροποποιεί τον τρόπο σκέψης εντοπίζοντας τις γνωστικές διαστρεβλώσεις και τα αρνητικά συναισθήματα που το οδηγούν στην προβληματική συμπεριφορά απέναντι στο φαγητό. Είναι μίας βραχείας διάρκειας παρέμβαση (18-24 συνεδρίες) όπου το άτομο ενθαρρύνεται να χρησιμοποιεί ημερολόγιο για να καταγράψει τα επεισόδια υπερφαγίας. Ακολουθούνται τα εξής στάδια: α.) καταγραφή των επεισοδίων υπερφαγίας, των σκέψεων και συναισθημάτων β) εισαγωγή ενός υγιεινού τρόπου διατροφής προκειμένου να εξαλειφθούν τα επεισόδια υπερφαγίας γ.) υιοθέτηση εναλλακτικών τρόπων διαχείρισης της παρορμητικής συμπεριφοράς δ.) Ψυχοεκπαίδευση. 2. α.) Εισαγωγή τροφών που αποφεύγονται και τροποποίηση άκαμπτων κανόνων δίαιτας. β.) ανάπτυξη δεξιοτήτων για την αντιμετώπιση δυσκολιών που προκαλούν επεισόδια υπερφαγίας. γ.) αναγνώριση και μεταβολή του δυσλειτουργικού τρόπου σκέψης δ.) εξέταση του ρόλου των οικογενειακών και κοινωνικών παραγόντων. 3. α.) προγραμματισμός για το μέλλον βάσει ρεαλιστικών προσδοκιών και μεθόδων που μπορεί να ακολουθήσει το άτομο σε περίπτωση επανεμφάνισης του προβλήματος. β.) Επανεξέταση των πιο χρήσιμων τεχνικών ώστε το άτομο να μπορεί να σχεδιάσει ένα πλάνο για την αντιμετώπιση τυχόν μελλοντικών δυσκολιών.

Μέσω της φαρμακοθεραπείας ελέγχονται ως ένα βαθμό τα επεισόδια υπερφαγίας και οι παρορμήσεις που οδηγούν σε αντισταθμιστικές μεθόδους όμως ο συνδυασμός με την ψυχοθεραπείας οδηγεί σε γρηγορότερη και πιο αποτελεσματική ίαση.

Με τον όρο βουλιμία εννοούμε τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια έντονης επιθυμίας για τροφή. Σε ένα επεισόδιο βουλιμίας το άτομο καταναλώνει μεγάλη ποσότητα τροφής σε μικρό χρονικό διάστημα συνοδευόμενο από αίσθημα απώλειας ελέγχου, καταθλιπτικής διάθεσης και σκέψεων αυτομομφής.

Το επεισόδιο βουλιμίας ακολουθείται από την προσπάθεια απαλλαγής από τις περιττές θερμίδες συνήθως μέσω εμετού, καθαρτικών, διουρητικών και υπερβολικής άσκησης. Το άτομο οδηγείται και εγκλωβίζεται σε έναν φαύλο κύκλο με αποτέλεσμα την υποβάθμιση της ποιότητας της ζωής του.

Ο κύκλος των συναισθημάτων που ακολουθεί ένα επεισόδιο βουλιμίας είναι μεγάλος.

Στα πρώτα λεπτά κατανάλωσης της αρκετά μεγάλης ποσότητας τροφής κατακλύζουν το άτομο συναισθήματα ευφορίας, ανακούφισης, ηδονής και ικανοποίησης. Πολύ σύντομα, κατά τη διάρκεια της πράξης τη θέση τους έρχονται να πάρουν η ένταση, το άγχος και η αίσθηση της μοναξιάς.

Σύμφωνα με τον Dr. Christopher Fairburn, όσο διαρκεί το επεισόδιο, η εναλλαγή των συναισθημάτων συνεχίζεται με το άτομο πλέον να υποφέρει από συναισθήματα ενοχής, θυμού, ανικανότητας, αυτοκριτικής και αποστροφής για τον εαυτό του. (Fairburn C, 1995).

Η πίεση που ασκείται στο άτομο από το κοινωνικό περιβάλλον, τα SocialMedia και σε αρκετές περιπτώσεις το οικογενειακό περιβάλλον, είναι πιθανό να διαταράξουν την αίσθηση του εαυτού, και να οδηγήσουν σε μία διαταραχή πρόσληψης τροφής, κυρίως σε άτομα που είναι αποδιοργανωμένα εσωτερικά, και συνεπώς είναι επιρρεπή στην όποια πίεση.

Η διαστρέβλωση της εικόνας του εαυτού

Ένα κοινό γνώρισμα των ατόμων που πάσχουν από βουλιμία είναι διαστρεβλωμένη εικόνα που έχουν για το σώμα τους. Σχεδόν ποτέ δεν είναι ικανοποιημένοι με το είδωλο τους στον καθρέφτη, θεωρώντας το σώμα τους παράξενο και μη ελκυστικό. Η εικόνα τους παίζει κυρίαρχο ρόλο στη διάθεση τους καθορίζοντας πολλές φορές της ευτυχία και την επιτυχία τους. Έτσι η αναζήτηση ταυτότητας μέσα από την ανάγκη για κοινωνική αποδοχή και καταξίωση μπορεί να αποτελέσει έναν ισχυρό παράγοντα άγχους, όπου το άτομο οδηγείται στην υπερκατανάλωση τροφής προκειμένου να ανακουφιστεί και να αυτορυθμιστεί.

Η τροφή έρχεται να καλύψει τα συναισθήματα του κενού και της μοναξιάς.

Είναι σύνηθες τα άτομα που υποφέρουν από βουλιμία να αποφεύγουν κοινωνικές συναναστροφές, ιδιαίτερα αν συμπεριλαμβάνεται κάποιο γεύμα σε αυτές, με αποτέλεσμα με την απουσία τους να πληγώνουν και να πληγώνονται στον κοινωνικό τους κύκλο, να είναι επιρρεπείς στο άγχος και να έχουν συχνές ψυχολογικές μεταπτώσεις.